اين صورت عمل به مشهور جايز [ 1 ] است . مسأله 17 - تقليد در مسائل ضروريّه لازم نيست ، و اگر كسى قوّه [ 2 ] تحصيل اجماع داشته باشد به طورى كه علما تحصيل مىكنند در اين مسأله نيز تقليد بر او لازم نيست . و در غير ضروريّه كه بر او مجهول است يا مسأله خلافى است و احتياط ممكن نيست ، تقليد لازم است مطلقا . مسأله 18 - در مسائل تقليديّه ، اخذ اجمالى كفايت نمىكند بلكه اخذ تفصيلى [ 3 ] ضرورى است [ 4 ] در تحقق تقليد . مسأله 19 - تقليد غير اعلم در مسأله اى كه علم دارى به موافقت او با اعلم جايز است ، و در صورت عدم علم به مخالفت هم جايز است [ 5 ] مگر آن كه علم اجمالى داشته باشى به مخالفتشان در بسيارى از مسائل ، پس در اين صورت جواز تقليد غير اعلم مشروط است به فحص تا علم [ 6 ] به موافقت ايشان حاصل شود . مسأله 20 - اگر دو مجتهد مسلَّم الاجتهاد باشند ، شخص يكى را اعلم دانست و تقليد كرد و جمعى ديگر ادعاى اجتهاد كنند و اجتهادشان محلّ شك باشد ، فحص و تشخيص اجتهاد ايشان لازم نيست بلكه معيّن است همان تقليد اعلم . [ 7 ] مسأله 21 - هر گاه عارض شود مجتهد را جنون يا فسق يا موت يا عدول كند از مسأله و مقلد عالم نشود و به همان فتوى عمل كند ، عملش صحيح است و ، احوط [ 8 ] الحاق آن است به جاهل قاصر ، يعنى اعاده است در صورت مخالفت آن با

--> [ 1 ] - ( يزدى ) لكن بعد از رجوع به مجتهد حىّ اگر موافق فتواى او نيست ، اعاده يا قضاء كند . [ 2 ] ( يزدى ) و همچنين اگر بطور ديگر بتواند تحصيل علم كند . [ 3 ] ( يزدى ) دور نيست كفايت اخذ كتاب للعمل . [ 4 ] ( صدر ) گذشت احتياط در مجرّد اخذ و لو تفصيلا [ حاشيهء مقدسه ] . [ 5 ] ( يزدى ) مشكل است . [ 6 ] ( خراسانى ) بلكه تا از اطراف علم اجمالى بيرون رود . [ 7 ] ( يزدى ) اگر اعلم نبودن اينها معلوم باشد بر تقدير مجتهد بودن ايشان على الاحوط . [ 8 ] ( ميرزا ) اين احتياط ترك نشود . ( خراسانى ) مراعات اين احتياط لازم نيست .